Sylwia, absolwentka zarządzania, pracująca w firmie ojca, wybrała się do doradcy zawodowego, ponieważ praca nie dawała jej satysfakcji.

Chciała dowiedzieć się jakie są jej silne strony i co mogłaby robić zawodowo. Doradca zaproponował jej psychoterapię, która okazała się skuteczna. Sylwia nie chciała pracować u ojca, marzyła o własnej firmie, pragnęła być niezależna, ale nie potrafiła się do tego przyznać nawet przed sobą.

Robert, menedżer w dużej korporacji, uczestniczył już w wielu szkoleniach, miał wrażenie, że na temat skutecznego przywództwa wie już wszystko. Jednak na kolejnej półrocznej ocenie otrzymał informację zwrotną od szefa, że nie jest dobrym liderem i niestety się z nim zgadzał... Szef zaproponował coaching, który okazał się strzałem w dziesiątkę.

Agnieszka, młoda ambitna dziennikarka, miała złe relacje z kolegami w pracy. Ciągle się z nimi kłóciła, chciała za wszelką cenę postawić na swoim. W końcu koledzy zaczęli jej unikać – poczuła się wyobcowana. Uczestniczyła w wielu szkoleniach i warsztatach pod hasłem: jak lepiej komunikować się z ludźmi, jednak ciągle nie potrafiła się zmienić. Przypadkiem usłyszała o treningu interpersonalnym – tam dowiedziała się w końcu co robi źle.

Takich historii, w których osoba wie, że coś szwankuje w jej życiu, chce to zmienić, ale szuka pomocy w niewłaściwych miejscach i traci czas, jest wiele. Jak rozeznać się w gąszczu ofert? Czy sugerować się koleżanką, której pomogła terapia lub kolegą, który był na warsztacie, a ich życie od tej pory zmieniło się na lepsze? To co jest skuteczne dla innych nie musi być dobre dla ciebie. Proponuję zapoznać się z typowymi problemami/ wyzwaniami i najczęstszymi formami pomocy/ rozwoju osobistego, które są odpowiedzią na te problemy.
 

Coaching a psychoterapia indywidualna

Jedyną rzeczą, która łączy obie formy pomocy łączy założenie, że klient najlepiej zna odpowiedzi na pytania dotyczące jego życia. Zadaniem terapeuty lub coacha jest ułatwienie klientowi znalezienie odpowiedzi na te pytania, przeprowadzenie go przez proces uświadamiania tego co istotne dla poprawy jakości jego życia.

Różnic między psychoterapią a coachingiem jest więcej. Zacznijmy od tego jaki jest cel obu form rozwoju. Osoba rozpoczynająca terapię zwykle pragnie ulgi w cierpieniu, bo np. od pół roku nic jej się nie chce, prawie nie wychodzi z łóżka, zaniedbuje rodzinę i traci przyjaciół. Albo jak ognia unika wypowiadania się na forum grupy, w sytuacjach publicznych ogarnia ją wręcz paniczny lęk, obawia się ośmieszenia i upokorzenia. Z coachingu natomiast skorzysta osoba, której bardzo zależy na osiągnięciu jakiegoś ważnego celu, jednak nie udaje jej się to od dłuższego czasu, np. chce być skutecznym menedżerem lub odkryć swoje zawodowe powołanie.

Ponadto terapia pozwala na poznanie, uświadomienie sobie nieświadomych mechanizmów, które powodują cierpienie, pomaga w znalezieniu rozwiązań problemów, by w końcu w pełni poznać i zaakceptować siebie. Ten proces nie wymaga posiadania zasobów w sobie, on te zasoby tworzy po to, by klient potrafił dalej samodzielnie budować swoje życie. Coaching zaś zakłada, że klient posiada choćby minimalne zasoby i na nich bazuje. Tu najważniejsze jest ułatwienie mu osiągnięcie jego celu, dlatego uświadamianie i pokonywanie wewnętrznych barier odbywa się najczęściej poprzez działanie. Może to być wykonywanie zadań domowych, np. osoba, która jest pracoholikiem i nie potrafi być bezczynna, dostaje zadanie 15 minutowego „nicnierobienia” codziennie przez miesiąc.

Co jeszcze różni te formy rozwoju? Terapia skupia się bardziej na emocjach, na tym co klient przeżywa, odwołuje się do przeszłości, jest „delikatna” i długotrwała. Coaching przywiązuje większą wagę do umysłu, poznawczego doświadczania świata, odnosi się do przyszłości, jest bardziej dyrektywny i krótszy. Podsumowując, jeśli czujesz, że nie radzisz sobie w życiu, różne sprawy wymykają się twojej kontroli, cierpisz i nie masz pomysłu jak sobie pomóc, spróbuj psychoterapii. A jeżeli uważasz swoje życie za całkiem udane, jednak nie możesz osiągnąć ważnego dla siebie celu i jesteś nastawiony na przyszłość, to coaching może być ofertą dla ciebie.

Szkolenie a warsztat rozwoju osobistego

Każda zawodowo czynna osoba przynajmniej raz w życiu uczestniczyła w szkoleniu. Cechą charakterystyczną takiego spotkania jest to, że trener występuje w pozycji eksperta, który używając mniej lub bardziej interaktywnych technik, uczy nas jak coś robić. Szkolenia można podzielić na „twarde”: księgowość, języki programowania itp. oraz „miękkie”: jak radzić sobie ze stresem, jak lepiej komunikować się z innymi, jak odbudować poczucie własnej wartości itp.

Podczas warsztatu także możesz nauczyć się jak radzić sobie ze stresem, jednak odbywa się to w mniej dyrektywny sposób. Prowadzący warsztat to raczej moderator, który ułatwia dotarcie do twoich wewnętrznych zasobów, ponieważ zakłada, że je masz (podobnie jak w coachingu). Odbudować poczucie własnej wartości można słuchając wykładu jak to robić i ćwicząc zachowania – tak się dzieje podczas szkolenia. Warsztat jest bardziej subtelny, trener proponuje ćwiczenia, które pozornie mogą się wydawać nie związane z tematem. Jednak na koniec, zapytany jakie korzyści odniosłeś z uczestnictwa w tym spotkaniu, możesz ze zdumieniem stwierdzić, ze właśnie odbudowałeś poczucie własnej wartości!

Szkolenie to zwykle pierwszy etap: najpierw trzeba nauczyć się podstaw, np. co to znaczy być asertywnym. Warsztat to kolejna faza: chcesz odkopać zdobyte wcześniej zasoby i rozwinąć je, już wiesz co to znaczy być asertywnym, ale w codziennej pogoni gdzieś ci umknęła ta umiejętność, chcesz zastanowić się co dla ciebie znaczy być asertywnym i poćwiczyć asertywne zachowania. Kiedy jednak z jakiegoś powodu przez dłuższy wciąż nie potrafisz być asertywny, wtedy być może czas na coaching – może się okazać, że bycie asertywnym nie jest w zgodzie z twoimi wartościami. Nie jest to jednak jedynie słuszna kolejność. Czasem warsztat może być pierwszym etapem rozwoju, może pomóc w rozpoznaniu w jakim kierunku dalej podążać.

Psychoterapia grupowa a trening interpersonalny

Psychoterapia grupowa i trening interpersonalny dają osobie możliwość otrzymania informacji zwrotnej od grupy, właściwie jest to ich istota. Ta informacja zwrotna koncentruje się na mocnych i słabych stronach osoby w relacji z innymi. Podczas terapii grupowej czy treningu interpersonalnego nie spodziewaj się żadnego tematu – to co się dzieje jest tylko moderowane przez prowadzącego, wszystkie wątki są wnoszone przez uczestników. Otrzymanie informacji zwrotnej jest możliwe także na szkoleniu czy warsztacie, lecz nie jest to normą.

Czym różnią się te dwie formy rozwoju? Trening interpersonalny odbywa się na trochę płytszym poziomie, chodzi tu o przyjrzenie się jak moje zachowanie wpływa na innych, zrozumienie swoich reakcji na zachowania ludzi, zobaczenie w jaki sposób wchodzę w relacje i jak je buduję, odkrywanie z jakimi emocjami jest mi łatwiej, a z jakimi trudniej. To wszystko dzieje się także podczas terapii grupowej, jednak tutaj analiza odbywa się na głębszym, intrapsychicznym poziomie. Grupy są zróżnicowane, np. może się w niej znaleźć zdradzany mąż i zdradzana żona, co stwarza możliwość usłyszenia różnych punktów widzenia i odniesienia ich do swojej sytuacji. Osoby przychodzą z konkretnymi problemami, które bardzo przeszkadzają im w życiu. Terapia grupowa nie pozwala prowadzącemu skupić się tylko na jednym kliencie (jak podczas terapii indywidualnej), jednak dostarcza coś bardzo cennego – ujrzenie siebie w oczach innych ludzi i zyskanie ich perspektywy.

Doradztwo zawodowe

Doradca zawodowy pomaga napisać profesjonalne CV i listy motywacyjne, tworzy mapę kompetencji, przeprowadza przykładową rozmowę kwalifikacyjną z pracodawcą, prowadzi proces, który ma ułatwić odpowiedź na pytanie: co możesz robić zawodowo, itp. Z usług doradcy możesz skorzystać bezpłatnie w urzędach pracy (jeśli jesteś bezrobotny) lub w centrach pracy i kariery przy uczelniach (jeśli jesteś studentem). Powstają także profesjonalne firmy trudniące się doradztwem zawodowym, które oferują swoje usługi odpłatnie.

Doradztwo zawodowe różni się od coachingu. Doradca zwykle koncentruje się na wiedzy, doświadczeniu i umiejętnościach kandydata. Do coacha może wybrać się osoba, która „odrobiła zadanie domowe” (profesjonalne CV, rozmowy kwalifikacyjne, świadomość swoich kompetencji), pracowała w różnych miejscach, jednak wciąż nie czuje się spełniona zawodowo, ma poczucie, że nie odnalazła swojego miejsca. Coaching jest bardziej holistyczny, dotyka sfer związanych z przekonaniami, wartościami czy tożsamością. Może się okazać, że osoba potrafi dokładnie zdefiniować pracę swoich marzeń, ma nawet potrzebne kompetencje, jednak na nieświadomym poziomie uważa, że nie zasługuje na takie zajęcie, że nie jest wystarczająco dobra. Coach może pomóc rzucić światło na te ukryte przed sobą i otoczeniem dysfunkcjonalne przekonania i dać osobie szansę wybrać czy wciąż chce w nie wierzyć.  
    

Zapamiętaj

Rozwój osobisty to droga, której nie można przejść na skróty lub pominąć niektóre etapy. Najpierw naucz się podstaw – zdobądź wiedzę, umiejętności, nabierz doświadczenia, czyli stwórz zasoby. Jeśli to nie skutkuje i nie spełniasz ważnych dla siebie celów, wybierz się na warsztat lub trening interpersonalny – to pozwoli ci na nowo odkryć swoje zasoby i zobaczyć siebie oczyma innych ludzi. Jeśli i to nie działa, pomyśl o coachingu – spojrzysz na siebie w całości i być może odkryjesz coś zupełnie nieoczekiwanego. A jeżeli twoje problemy przytłaczają cię i nie wiesz jak poradzić sobie w życiu, rozważ terapię indywidualną lub grupową. Pamiętaj też, że każdy jest inny i może iść swoją, niepowtarzalną drogą.   


Oksana Świerczyńska